Cũng như con người và các động vật sống trên cạn thì trong môi trường nước, cá và các loài thuỷ sản cũng cần có oxy để tồn tại và phát triển.

Oxy được sinh ra trong quá trình quang tổng hợp và được tiêu thụ bởi quá trình hô hấp của các loài thực vật và thuỷ hải sản dưới nước. Ngoài ra, oxy cũng đóng một vai trò quan trọng không thể thiếu trong việc thúc đẩy phân huỷ của các chất hữu cơ từ thức ăn dư thừa, chất thải của thuỷ sinh vật dưới nước để giảm thiểu sự biến đổi của chúng thành các chất khí độc hại ảnh hưởng đến vật nuôi dưới nước.

nguyen-lieu-va-chat-luong-01

Một số nguyên nhân điển hình làm thay đổi nồng độ oxy trong nước :

1/ Sự chênh lệch lượng oxy sinh ra và tiêu thụ :

Quá trình quang tổng chỉ xảy ra ban ngày, là quá trình thu nhận năng lượng ánh sáng Mặt trời của thực vật, tảo và một số vi khuẩn để tạo ra hợp chất hữu cơ phục vụ bản thân chúng. Còn quá trình hô hấp và phân huỷ lại xảy ra 24 giờ trong ngày do đó nguồn oxy cần thiết cho nhu cầu hô hấp và phân huỷ chất hữu cơ là không thể thiếu. Sự khác nhau này dẫn đến có sự thay đổi lớn về nồng độ oxy hoà tan trong nước.

Vào buổi tối, khi quá trình quang tổng hợp không xảy ra, tức là nguồn oxy không được sản sinh ra thêm mà lại bị quá trình hô hấp và phân huỷ tiếp tục tiêu hao, khiến nồng độ oxy hoà tan trong nước giảm dần. Do đó nồng độ oxy sẽ dần cạn kiệt và thấp nhất vào trước khi trời sáng, trước khi quá trình quang tổng hợp bắt đầu.

2/ Mức độ xáo trộn và dòng chảy của nước :

Một trong những nguồn cung cấp oxy khác là từ không khí và dòng chảy cũng như mức độ khuấy động dòng nước. Nồng độ oxy trong không khí cao hơn trong nước, chiếm khoảng 21% thể tích không khí trong khi đó trong nước chỉ chiếm khoảng vài chục phần triệu (mg/l). Nồng độ oxy sẽ khuyếch tán vào nước nhiều hơn khi có gió khuấy trộn nước hay khi có sóng trên bề mặt nước. Giống như việc ta cho đường vào cốc cà phê, đường sẽ từ từ được hoà tan. Nhưng nếu ta khuấy nó và khuấy với tốc độ nhanh thì đường sẽ hoà tan càng nhanh hơn là cứ để yên.

oxy-trong-ao-nuoi-tom_1526527257

3/ Nhiệt độ của nước và sự bão hoà khí :

Đây là một quá trình vật lý khác cũng làm nên nguyên nhân thay đổi nồng độ ôxy hoà tan trong nước. Nước lạnh sẽ giữ được nhiều ôxy hoà tan hơn trong nước ấm còn nước ấm sẽ trở nên dễ bão hoà oxy hơn. Khi nước trở nên ấm, nó giữ được ít ôxy hoà tan hơn. Vì vậy trong những tháng mùa hè, nước ở phần trên bề mặt có nồng độ ôxy hoà tan phụ thuộc nhiệt độ. Nồng độ ôxy hoà tan thấp khi nhiệt độ cao và ngược lại.

Sự thay đổi mùa cũng ảnh hưởng đến nồng độ ôxy. Mùa hè nhiệt độ ấm làm tăng tốc độ tổng hợp và phân huỷ. Khi các thực vật dưới nước chết đi vào cuối mùa phát triển, sự phân huỷ của chúng gây ra sự tiêu thụ ôxy hoà tan lớn. Các mùa khác sự đưa nước vào ra cũng làm ảnh hưởng đến nồng độ ôxy hoà tan trong nước.

Fresh water

4/ Ảnh hưởng của cặn lắng và các chất hữu cơ dưới đáy ao :

Nồng độ ôxy hoà tan có thể thay đổi mạnh trong ao hồ sâu. Oxy được tạo ra ở lớp bề mặt của hồ ao do quá trình quang tổng hợp và từ nguồn oxy trong không khí. Do đó, oxy bị tiêu thụ mạnh ở đáy ao hồ do chất hữu cơ lắng đọng nhiều và cần có oxy để phân huỷ chúng. Do sự phân tầng nước, nồng độ ôxy hoà tan giữa các tầng rất khác nhau. Phần trên thì nhiều ôxy, phần dưới ít oxy. Nếu hồ nông và có sự tác động của gió mạnh thì hồ sẽ được khuấy trộn và nồng độ oxy hoà tan trong nước sẽ đều hơn còn khi trời lặng gió thì sự phân tầng lại xảy ra.

Kha Linh